مودت فاطمی در سیره آیت‌الله العظمی سید محمدرضا گلپایگانی
آیت‌الله العظمی سید محمد رضا گلپایگانی در زمان حیات نورانی خویش اهتمام ویژه ای به مراسم فاطمیه داشت و از آنجایی که اقامه عزاداری ایام شهادت حضرت فاطمه(س) را بر عزاداری سیدالشهدا می‌دانست و جمله معروفی دارند که گریه بر سیدالشهدا تولّی است، گریستن در عزای حضرت زهرا(س)هم تولّی و هم تبرّی است و با همین اعتقاد راسخ، وی پیام ارزشمندی صادر کردند و با تشکیل مجالس عزاداری بسیار تأثیرگذار رسالت ولایی خود را در امر نهضت فاطمیه انجام داد و سنت پیاده روی در عاشورای فاطمی را در شهر مذهبی قم زنده نمود. او با پای پیاده مسیر منتهی به حرم حضرت فاطمه معصومه؟عها؟ را طی می‌کرد که نیز این رسالت و سنت فاطمی توسط مراجع عالیقدر تقلید جهان تشیع حضرات آیات عظام میرزا جوادآقا تبریزی، محمد فاضل لنکرانی، صافی گلپایگانی و وحید خراسانی با شکوه خاصی انجام و احیا گردیده است.
آیت‌الله العظمی گلپایگانی ضمن قرائت آیه شریفه مودّت درباره حضرت زهرا(س) می‌فرمایند:
۱. حضرت زهرا(س) از منظر قرآن کریم
توجه تمامی مسلمانان را به جلالت و عظمت والای بانویی معطوف می‌دارم که خداوند متعال در قرآن از او به کوثر یاد می‌کد و رسول خدا؟ص؟ به هنگام نزول آیه «و آت ذا القربی حقّه»؛ فدک را به او عطا می‌فرماید و بعد از نزول آیه تطهیر، در کنار خانه فاطمه زهرا(س) می‌فرمایند: السلام علیکم یا أهل البیت و رحمةالله و برکاته «إنما یرید الله لیذهب عنکم الرّجس أهل البیت و یهطّرکم تطهیرا» و به هنگام مباهله مصداق «نسائنا و نسائکم» قرار می‌گیرد و آیات «و یطعمون الطّعام علی حبّه مسکینا و یتیما و أسیرا إنما نطعمکم لوجه الله لا نرید منکم جزاء و لا شکورا»، «و یؤثرون علی أنفسهم و لو کان بهم خصاصة ...» در شأن او و همسر و فرزندانش نازل می‌گردد.
۲. محبوبه رسول الله صلی الله علیه و اله
پیامبر گرامی اسلام دستش را می‌بوسید و او را به جای خویش می‌نشاند و با لقب «امّ أبیها» خطاب می‌کرد و کرارا درباره او می‌فرمودند: «أنت سیدة نساءالعالمین، أنت سیدة نساء أهل الجنة من الأولین و آخرین، فداک أبوک یا فاطمه، أن الله یرضی لرضک و یغصب لغضبک» و هرگاه پیامبر با حضرت علی علیه السلام برای بیان اسرار خلوت می‌فرمودند، فاطمه (س) را نیز شرکت می‌داد.
فاطم، ولیة الله، حجة الله و پاره تن و روح رسول الله بود، احدی از او به پیغمبر شبیه‌تر و نزدیک‌تر و محبوب‌تر نبود. او صدیقه کبری و ناموس الله عظمی بود و خداوند متعال نسب پیغمبر؟ص؟ و امامان مکرم را از ذریه او قرار داد.
ادب و اطاعت خالص او از پدر بزرگوار و احترام بی نظیر رسول خدا از او، همسرداری، خانه داری، تربیت فرزند و همه صافت و اخلاقش آموزنده و مشحون به حقایق عالی عرفانی و عنایات خاصه سبحانی بود.
۳. غیرت فاطمی (س)
در سال ۱۳۶۲ یا ۱۳۶۳ عده ای از شیعیان متمول و تحصیل کرده تونس خدمت ایشان آمدند و گفتند: ما به عربستان سعودی رفته و با مسئولین آن کشور صحبت کرده‌ایم که اجازه بدهند قبرستان بقیع را بازسازی کنیم. آنها گفتند اشکالی در بین نیست، فقط مراجع شیعه اثنی عشری جعفری باید اجازه کتبی بدهند که در آنجا به نام ائمه بقیع و مخصوصا فاطمه زهرا(س) بنایی ساخته شود. نزد رهبر کبیر انقلاب هم رفته و ایشان فرموده بودند: به قم بروید و از آقای گلپایگانی سوال کنید. ایشان هر نظری که بدهند نظر من هم همان است.
اینها وقتی آمدند و این مسئله را مطرح کردند، آقا با دقت تمام گوش دادند و در پاسخ بدون لحظه ای مکث فرمودند: اگر تمام علمای اسلام هم با این موضوع موافقت کنند، من یکی مخالفت می‌کنم و حاضرم در راه این مخالفت جان خودم را هم بدهم!.
استدلال ایشان این بود: آباد کردن قبرستان بقیع اشکالی ندارد ولی اگر اینها بخواهند برای حضرت زهرا(س) قبری تعیین کنند و بقعه ای بسازند، آیا نخواهند گفت: شیعه ۱۴۰۰ سال درباره مجهول بودن مکان قبر فاطمه زهرا(س) دروغ گفته است؟ نخواند گفت مگر شما زیارتنامه ای با این عبارت درست نکرده‌اید که: السلام علیک ایتها المخفیه قبرها؟ سعودی‌ها می‌خواهند با این ترفند و تعیین قبر حضرت زهرا(س) این فراز از زیارتنامه را دروغ جلوه دهند و بگویند آن را بردارید! اگر قبول کردند که قبر امام حسن، امام زین العابدین، امام باقر و امام صادق؟عهم؟ را بسازند، نیاز به کمک احدی نیست و خود من کل هزینه ساخت آن بناها را تقبل می‌کنم، اما مخفی بودن قبر حضرت زهرا(س) سند مظلویمت و حقانیت شیعه است و اگر بنا بود آشکار شود، مثل قبر امیرالمؤمنین علیه السلام آشکار می‌شد.
سفارشات مرجع والای شیعه
- تقرب و دوستی مسلمانان به خاندان رسالت و ولایت
- اقامه مجالس سوگواری گسترده برای حضرت زهرا؟عها؟
- ذکر کردن فضایل و مناقب آن حضرت
- تجلیل و تعظیم از شخصیت نورانی آن بانوی مکرم اسلام
- تجدید عهد کردن با پیامبر اکرم؟ص و اهل بیت؟عهم؟
- استفاده کردن از مجالس برای خودسازی و تکمیل نفس و تهذیب اخلاق
- معرفی شخصیت، حیات و خصایص اخلاقی آن حضرت با تشکیل سمینارها و از طریق رسانه‌های گروهی، محققان، مؤلفان، خطباء و شعرا و تدوین کتب و ایراد سخنرانی و سرودن اشعار
- تبلیغ دیدگاه‌های قولی و عملی آن حضرت در مورد زن و نقش اجتماعی او
- سفارش به بانوان برای پیمودن مدارج ترقی و تعالی و تأسی از حضرت زهرا؟عها؟
- سفارش به زبان در رعایت حیا و حجاب و عفت و التزام به تکالیف شرعی
- سفارش به بانوان به اینکه حضرت زهرا؟عها؟ را یگانه رهبر خود بدانند زیرا او بهترین الگو برای جامعه بانوان می‌باشد
- سفارش به متمکنین با ایجاد مراکز عام المنفعه جهت تأمین نیازهای جامعه اسلامی‌مان
- زنده نگهداشتن همیشگی یاد حضرت زهرا؟عها؟ در دل‌ها
- در خواست دعا از خداوند برای همه مسلمانان برای حفظ ارزش ها، وحدت کلمه، تعظیم شعائر، کفر ستیزی، روحیه استقلال و استغناء داشتن از بیگانگان و جهاد با استعمارگران همراه با آرزوی موفقیت برای حفظ و عظمت ایران و کشورهای اسلامی و مصون ماندن از شر استکبار شرق و غرب.
ولایت فاطمی زهرا(س) درسیره آیت‌الله العظمی میرزا جواد تبریزی
آیت‌الله العظمی تبریزی یکی از مظاهر والای عشق و ارادت به خاندان عصمت و طهارت به شمار می‌آمد. به هنگام ذکر مصائب اهل بیت علیهم السلام مخصوصا حضرت سیدالشهدا و حضرت زهرا(س) باران اشک از دیدگان مبارکش جاری بود. به خصوص زمانی که معظم‌له هرساله در ایام فاطمیه(س) به پاس گرامی داشت مقام حضرت زهرا(س) در حالی تحت الحنک انداخته و با پای پیاده مسیر طولانی بیت را تا حرم حضرت معصومه(س)می‌آمدند، همگان شاهد بودند که آیت‌الله تبریزی چگونه در مصائب اندوهبار حضرت زهرا(س) اشک می‌ریختند. در این راهپیمایی با شکوه معنوی که علما و شاگردان و ارادتمندان حضرت زهرا(س) وی را همراهی می‌کردند که این حرکت جلوه معنوی خاصی را بر اساس بر فضای شهر مقدس قم حاکم می‌ساخت. آن بزرگوار بسیار رقیق القلب و سریع البکاء بودند و در تمام ایام سوگواری علاوه بر اقامه عزا، از آنجایی که ارادت شدیدی به حضرت زهرا(س) داشتند هر ساله هم راهپیمایی و هم با ارسال پیام‌های پر محتوای خویش مردم را دعوت به برگزاری مجالس عزا فرامی‌خواندند تا نام و یاد مظلویمت آن بزرگوار زنده شود.
۱. حضرت زهرا(س) و حقانیت شیعه
یکی از دله قاطع شیعه که امکان خدشه در آن و جود ندارد و کسی نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد، مسائل مربوط به حضرت فاطمه زهرا(س) است؛ زیرا آن حضرت مقام و منزلت بلندی نزد خداوند دارد. مرحوم کلینی در کافی به سند صحیح روایت می‌کند که: جبرئیل بعد از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله مرتبا بر فاطمه زهرا(س) نازل می‌شد و از آن چه در آینده بر فرزندان آن حضرت وارد خواهد آمد خبر می‌داد و علی بن ابی طالب علیهما السلام آنها را می‌نوشت. (۸)
پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله نسبت به دختر عزیزشان سفارشات بسیاری نمودند چه شد که این دختر ۷۵ یا ۹۵ روز بعد از وفات پدرش از دنیا رفت و او را شبانه غسل دادند و شبانه دفن نمودند؟ چه پیش آمد که باید قبرش مخفی بماند؟ در صورتی که قدر متیقّن از مودت و محبت به اهل بیتفاطمه زهرا(س) است...
اما با تعمیق در تمام زوایای این مسئله مهم و اساسی پی می‌بریم وصیت آن حضرت به غسل و دفن در شب و عمل حضرت علی؟ع؟ به این وصیت حکیمانه برای اقامه یک حجت بزرگ برای نسل‌های آینده بود تا در این باره تفکر کنند و بپرسند: چرا قبر حضرت فاطمه(س) مخفی است؟ مرحوم کلینی روایت صحیحه ای را از امام هفتهم حضرت موسی بن جعفرعلیهما السلام نقل می‌کند: «ان فاطمة صدیقة شهیدة». در روایت دیگری مرحوم کلینی نقل می‌کند: امیرالمؤمنین علیه السلام بعد از دفن همسرش فاطمه(س)رو به سمت قبر رسول الله صلی الله علیه و اله کرد و عرضه داشت: یا رسول الله در فراق فاطمه‌ات صبر ندارم، علی بن ابی طالب علیهما السلام که ۲۵ سال صبر کرد و فرمود: صبرت و فی العین قذی و فی الحق شجا» و در تمام جنگ‌ها مقاومت نمود، بعد از شهادت همسرش می‌گوید صبرم تمام شده است.
سپس به پیامبر صلی الله علیه واله عرض می‌کند: دخترت به تو خبر خواهد داد که چگونه امت تو در نابودی او دست به دست هم دادند. «وستنبئک ابنتک بتظافر امتک علی هضمها» واژه هضم در اینجا به خود زهرای مرضیه؟عها؟ نسبت داده شده است، یعنی همه امت برای از بین بردن آن بانوی بزرگ تلاش کردند و با ضمیمه این جمله به کلام فرزندش حضرت موسی بن جعفر؟ع؟ که فرمود: «فاطمة صدیقة شهیدة» نتیجه معلوم خواهد بود.
۲. تأسی به حضرت زهرا(س) راه بندگی
آن حضرت به اتفاق همه تواریخ، بعد شهادت پدرش از طرف دستگاه حاکم مورد اذیت واقع شد؛ با این که خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: ای پیامبر، به مسلمان‌ها بگو هیچ اجری در مقابل رسالت خویش نمی‌خواهم مگر مودت و محبت خویشان خود را و پیامبر هیچ خویشی نزدیک‌تر از فامطه زهرا(س) نداشت. همانا پیامبر خدا؟ص؟ فرمود: فاطمه پاره تن من می‌باشد، هرکس او را اذیت کند، مرا اذیت نموده است و هرکس او را دوست داشته باشد، مرا دوست داشته است. ولی غاصبان خلافت، مراعات حق آن حضرت را ننموده و حق آن حضرت را غصب و ظلم‌هایی در حق او کردند که منجربه شهادت آن حضرت گردید. در حالی از دنیا رفت که از جماعت غاصب غضبناک بود. اگر حضرت فاطمه زهرا(س)خشمناک از آن جماعت غاصب نبود، پس چگونه وصیت فرمود که شبانه دفن شود و دفن و تشییع و قبر او مخفی باشد؟ آیان این وصیت اعلام غضب و خشم او از غاصبان خلافت نبود؟ آیا این وصیت برهانی بر مصایب و ظلم‌های فراوانی که بر آن حضرت وارد گردید، نمی‌باشد؟ آیا این وصیت حاکی از غضب و خشمی نیست که خداوند به غضب او غضبناک و خوشحالی او خوشحال می‌شود؟
این مختصر کافی است برای کسانی که قلب سلیم و گوش شنوا دارند. ظلمی که بر آن حضرت وارد گردید، هرگز قابل انکار نمی‌باشد و این مسئله امری است متواتر که احتیاجی به دلیل و برهان ندارد. آن چه این امت برای رسیدن به شفاعت رسول خدا؟ص؟ و به خصوص حضرت صدیقه طاهره(س) دل به آن بسته است، همین گریه‌ها و همین مجالس است و همه اینها اسباب شفاعت می‌باشند، با تأسی به سیره حضرت فاطمه(س) راه بندگی و تهذیب را بیاموزید که بی ولای فاطمه(س) راه رفتن روی زمین غاصبانه است.
۳. آیا به سفارشان پیامبر عمل کردند؟
رسول خدا؟ص؟ به اتفاق شیعه و سنی فرمودند: إنی تارک فیکم الثقلین ما إن تمسکتم بهما لن تضلوا بعدی کتاب الله و عترتی أهل بیتی فإنهما لن یفترقا حتی یردا علی الحوض؛ (وسائل الشیعه/۲۷/۳۳) یعنی من دو چیز گران‌بها و سنگین را در میان شما به یادگار می‌گذارم، قرآن و عترتم که این د هیچ گاه جدا نخواهند شد تا در روز قیامت کنار حوض کوثر بر من وارد شوند.
یکی از ادله قاطع شیعه که در آن هیچ خدشه ای نیست و اگر کسی بصیرتی داشته باشد امکان جهل و نادیده گرفتن آن را ندارد، هجوم به خانه صدیقه شهیده، حضرت فاطمه زهرا(س) است.
آیه مودّت است که خداوند فرمودند: «قل لا أسألکم علیه أجراً الاالمودة فی القربی» اکثر علمای اهل سنت معترف‌اند که منظور این آیه اهل بیت پیامبر؟ص؟ است. از جمله: حاکم در مستدرک، ج ۳، ص ۱۷۲؛ هیثمی در مجمع الزواید، ج ۷، ص ۱۰۳ و ج ۹، ص ۱۶۸؛ عمدة القاری، ج ۱۶، ص ۷۱؛ تثبیت الامامة، ص ۲۸؛ المعجم الکبیر، ج ۳، ص ۴۷ و ... . به طور حتم قدر متیقن آن فاطمه زهرا(س) است پس چه شد که آن حضرت را شبانه دفن کردند و قبرش مخفی است؟! این حادثه نشانه و حجتی است بر همه که بر اساس حکمت انجام شد.
۴. توسل کلید نجات
بی شک یکی از مراجع بزرگواری که محبت زائدالوصفش به سیده زنان عالم، حضرت زهرا(س) شهره عام و خاص بود و حقیقتا نیز نقشی مؤثر در احیای عزای فاطمیه داشت، مرحوم آیت‌الله العظمی میرزا جواد تبریزی بود. فرزند این بزرگمرد علم و اخلاق می‌گوید: مرحوم میرزا با جمعی از فضلا و طلاب و مؤمنین در روز سوم جمادی الثانی، یعنی روز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)در فصل گرما که هوا بسیار سوزاننده بود، با پای برهنه به سوی حرم حضرت معصومه(س) حرکت می‌کردند. این در حالی بود که حتی یک گام بر روی آسفالت و با پای برهنه قدم زدن مشکل بود، به طوری که من خود با آن که جوان بودم طاقت نداشتم قدمی بر دارم... روزی به مرحوم والد رو کردم و گفتم آقا گرما شدید است و شما اگر اذیت می‌شودی کفش بپوشید. ایشان همان طور که به سینه می‌زد و گریه می‌کرد، فرمودند: فرزندم بگذار پاهایم بسوزد برای مصیبت فاطمه زهرا(س) هر کاری بکنم کم است. مگر این دخت رسول خدا؟ص؟ چه گناهی داشت که این همه ظلم در حق او مرتکب شدند. پسرم مگر مصیبت حضرت کم بود؟ ما هر کاری در مصیبت بی بی دو عالم کنیم، کم کرده‌ایم.
مرحوم میرزا از شدت سوزش پایشان سرخ شده بود. وقتی به خانه برگشتیم، کف پای ایشان بر اثر شدت گرمای سوزان آسیب دیده بود و لکن ایشان اشک می‌ریخت و می‌فرمود: این برای مصیبت حضرت فاطمه زهرا(س) کم است. گریه بر مصائب اهل بیت(س) کلید نجات هر انسانی است. علمای بزرگ هرگاه یادی از مصائب اهل بیت؟عهم؟ می‌شود، همانند کودکی در فراق مادر زار زار گریه می‌کردند.
اهتمام به برگزاری مجالس اهل بیت(س)
فقیه انقلابی و مبارز حضرت آیت‌الله فاضل لنکرانی بیش از پنجاه سال در ایام و مناسبت‌های گوناگون در منزل خود مراسم روضه خوانی دایر می‌نمود. ایشان برای بزرگداشت شایسته و ادا شدن حق عظیم بانوی بزرگ اسلامف حضرت زهرا؟عها؟ مردم را به برپایی مجالس عزا در ایام فاطمیه ترغیب و دعوت می‌کردند و سفارش می‌نمودند که مردم در روز شهادت آن بزرگوار، همانند عاشورای حسینی با مجالس گسترده و تشکیل محافل عزا عشق و علاقه خود را به خاندان عصمت و طهارت ابراز دارند و در همین راستا، هر سال پیام‌های ارزشمندی را صادر می‌کردند.
بصیرت فاطمی در سیره آیت‌الله العظمی حاج شیخ فاضل لنکرانی
یکی دیگر از بزرگان عالم مرجعیت که می‌بایست ایشان را از جمله سرآمدان احیای فاطمیه توصیف کرد، مرحوم آیت‌الله العظمی محمد فاضل لنکرانی است. شخصیتی که لازمه مقابله با استکبار جهانی از سوی شیعیان و مسلمین را تأسی به سیره نورانی اهل بیت به ویژه حضرت فاطمه زهرا(س) می‌دانست.
۱. فلسفه مجالس عزاداری
ایشان می‌فرمودند: در سایه مجالس عزاداری سالار شهیدان، حقیقت کفر و باطل افشا و دین اسلام ترویج می‌شود و جوانان با اسلام حقیقی که در مکتب تشیع است، آشنا می‌شوند. در این مجالس اوصیای رسول خدا و دستورهای آنان برای جامعه بشری معرفی می‌شوند.
خیال نشود که در این مجالس ظاهرا عده ای جمع می‌شوند و برای مصائب آن حضرت گریه و عزاداری می‌کنند و مسئله تمام می‌شود. این گریه‌ها بزرگترین فریادها بر سر ظالمین است. بزرگترین شخیت زمان ما یعنی امام راحل حاضر نبود برای از دست دادن فرزند مجتهد خود گریه کند، اما برای مصائب حضرت امام حسین علیه السلام اشک می‌ریخت. ما با این اشک‌ها و عزاداری‌ها انقلاب اسلامی را ایجاد کردیم و در مقابل کفر و ظالمین ایستادیم.
۲. در پناه اول بانوی جهان
آیت‌الله فاضل لنکرانی می‌فرمایند: راجع به حضرت زهرا(س) باید توجه داشته باشیم که استکبار جهانی در کامل‌ترین توطئه هایش به این نتیجه رسیده که تا زمانی که مردم این مملکت مسلمان هستند و نسبت به عقاید مذهبی خودشان پای‌بندند و برای جنبه‌های دینی خودشان شخصیت‌هایی مثل حضرت زهرا(س) دارند، با این مملکت نمی‌توانند بجنگند. هیچ نقشه ای را نمی‌تواند پیاده کنند ولو اینکه عوامل زیادی در این مملکت دارند، لکن این عقاید محکم مردم نسبت به مسائل اعتقادی، مانع از این است که استکبار بتواند نقشه ای را در اینجا پیاده کند؛ لذا به فکر افتاده که شاید بتواند – خدای ناکرده- بین مردم و بین شخصیت‌ها یک جدایی بیاندازد، یک تزلزل اعتقادی ایجاد کند، راهی که الآن استکبار جهانی مشغول پیمودن آن است کوچک کردن شخصیت‌های مذهبی از نظر ما مسلمان‌هاست و در رأس همه آنها حضرت زهرا(س) است.
۳. عاشورای فاطمی
باید یک عاشورای دومی به پا کنیم، یعنی مردم در کوچه و خیابان‌ها بریزند و به صورت دسته‌جات برای شهادت آن مظلومه، مرثیه سرایی کنند که این کار بیرون ریختن و سر روسینه زدن، پشتوانه بسیار بزرگی است برای حفظ شخصیت‌های ما و الا با گفتن‌ها و شنیدن‌ها و نوشتن‌ها و مطالعه کردن‌ها، ما درست به هدفمان نمی‌رسیم. فضایل حضرت زهرا(س) را چه در زمانی که در بطن أمّ بود و بعد از ولادت تا آخر، خطبه ای در مسجد ایراد کرد را برای مردم بگوییم. خیال هم نشود که این خطبه در یک وضع عادی واقع شد بلکه این قیام در مقابل حکومت است آن هم در مقابل شخص حاکم، حضرت زهرا(س) چنین خطبه غرّایی ایراد کرد و فضایل دیگری که در ایشان وجود دارد. این بر مست که نگذاریم این چنین شخصیت‌هایی در ذهن جامعه ما مبدل به افراد عادی بشود و امتیازی برای اینها قائل نباشیم.
۴. از وظایف مان کوتاهی نکنیم
باید در شرایط کنونی آگاهی بیشتر نسبت به افکار و اندیشه‌ها و دستورالعمل‌های آن بانوی گرامی و فرزندان معصوم ایشان داشته باشیم و مبادا در انجام وظایف خود کوتاهی نماییم. لازم است علمای بلاد و خطبای محترم علاوه بر آن که مجالس عزاداری را هرچه با شکوه‌تر انجام می‌دهند، ابعاد معنوی و علمی آن حضرت را مورد توجه خاص قرار دهند و به‌حمدالله مکتب تشیع، مشحون از استدلال و منطق است.
۵. الگوی جامع انسان‌ها
یکی از بزرگترین افتخارات شیعه، داشتن شخصیتی است که سیده زنان عالم و دارای مقام عصمت و طهارت است و به مقتضای آیه تطهیر که در مورد پنج تن نازل شد و در رأس آنها رسول گرامی اسلام است، از هر رجس و پلیدی و هر گناه و معصیت بر حسب اراده تکوینی خداوند متعال دور و به طهارت مطلقه و پاکی از هر جهت آراسته است. مقام شامخ آن بزرگوار از افق افکار محدود و نارسای ما بیرون و دست اندیشه و فکر ما از پی بردن به آن کوتاه است.
او اولین شهیده راه پر افتخار ولایت و امامت بود و ائمه معصومین عموما به فرزندی ایشان افتخار می‌کردند. حضرت فاطمه؟عها؟ زنی است که در اوج مظلومیت و با وجود مصائب فراوان، خصوصا مصیبت از دست دادن پیامبر و در شرایط بسیار حساس که بشر عادی حتی قادر بر تکلم معمولی نیست، در حضور حکام و بزرگان قوم آن چنان خطبه ای ایراد می‌کند که خردمندان از درک آن عاجزند که چگوه یک زن در چنین موقعیتی بتواند این گونه مستدل و محکم سخن بگوید، آن هم مطالبی بسیار مهم و مربوط به توحید، نبوت و امامت و نیز سرزنش کسانی که به حکم راحت طلبی و زندگی آرام، وظیفه الهی خود را ترک و در برابر ظلم دیگران سکوت نموده‌اند.
آن بانو که واجد همه کمالات ظاهر و باطن بود. او نه تنها دخت پیامبر است، بلکه صاحب همه عناوینی است که می‌تواند حاکی از هر یک از کمالات بشری باشد. حضرت فاطمه زهرا(س) اشرف زنان عالم و الگوی تام و جامع و کامل برای همه انسان‌ها اعم از زن و مرد است.
اصالت فاطمی در اندیشه آیت الله العظمی صافی
فاطمه (س) از اهل بیتی است که خداوند متعال، عالم را به واسطه وجود ایشان خلق فرموده است، آنجا که رسول خدا صلوات الله علیه وآله فرمود: «لَوْ لَا نَحْنُ مَا خَلَقَ اللهُ آدَمَ وَ لَا حَوَّاءَ وَ لَا الْجَنَّةَ وَ لَا النَّارَ وَ لَا السَّمَاءَ وَ لَا الْأَرْض»(۱) و یا حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در آن مرقومه‌ای که به معاویه مرقوم نمودند می‌فرماید: «فَإِنَّا صَنَائِعُ رَبِّنَا وَ النَّاسُ بَعْدُ صَنَائِعُ لَنَا»(۲) این عبارت، از نظر معنا خیلی مهم است. بعضی می‌خواهند بگویند که معنای این روایت این است که مردم تربیت‌شده یا پرورش‌یافته مکتب ما هستند، ولی هیچ مانعی ندارد که به این معنا باشد که هدف غایی از خلقت، وجود محمد و آل محمد صلی الله علیه و اله است و یا آن حدیث قدسی که خداوند می‌فرماید: «خَلَقْتُکَ لِأجْلِی»(۳) و در حدیثی دیگر می‌فرماید: «لَوْلَاکَ مَا خَلَقْتُ الْأَفْلَاکَ»(۴). اصلاً انسان نمی‌تواند بفهمد که خداوند متعال که می‌فرماید: تو را برای خودم خلق کردم و همه افلاک را برای تو خلق کردم چه معنایی دارد؟
آنچه از همه این سخنان معلوم می‌شود این است که ارتباط آنها با خداوند متعال بسیار بالاست، چرا که خداوند متعال، بالا و والاست، البته خود پیغمبر اکرم صلی الله علیه و اله اظهار عجز می‌کند و اظهار می‌دارد: «مَا عَرَفْنَاکَ حَقَ مَعْرِفَتِکَ»(۵)
باید دانست که ما هر چه داریم از اهل بی داریم. غیر از آنها هر کس هر چه می‌گوید، وقتی انسان آنها را ملاحظه می‌کند می‌بیند به جایی متصل نیست و نمی‌شود به آن اعتماد کرد.
همه چیز در مکتب اهل بیت علیهم السلام است که پیامبر فرمود: «إنّی تارکٌ فیکُمُ الثّقلین کتاب الله وَ عِتْرَتی» یعنی همه چیز را از اهل بیت بگیرید و از غیر اینها نگیرید.
حضرت رسول صلی الله علیه و اله و سلم فرمود: نه از اینها جلو بیفتید و نه عقب، که اگر جلو بروید گمراه می‌شوید و اگر عقب بیفتید هلاک می‌گردید و نیز می‌فرماید: «لاتُعَلِّمُوهُم» چیزی یادشان ندهید، «فإنَّهُم أعْلَمُ مِنْکُم» از تمام مردم، اینها عالم‌تر هستند.
حال در میان اهل بیت علیهم السلام، حضرت زهرا (س) یک محوریت خاصی دارند؛ ملاحظه کنید وقتی اهل بیت (س) معرّفی می‌شوند ایشان در صدر هستند؛ «هُمْ فَاطِمَةُ وَ أبُوهَا وَ بَعْلُهَا وَ بَنُوهَا»(۶)
آن حضرت در بین اهل بیت علیهم السلام، مقام و عظمت خاصی دارند که همه ائمه ؟عهم؟ به وجود ایشان افتخار می‌کنند. در واقع، آن وجود مقدس برای همه اهل بیت ؟عهم؟ حجت است، یعنی برای حقانیت خودشان و برای بطلان غاصبین و ستمگران به وجود آن بزرگوار احتجاج می‌کنند. همه اهل بیت علیهم السلام حجتند، ولی حضرت فاطمه زهرا (س)از این جهات، حجیتش از همه بیشتر است.
فاطمه زهرا (س) سیدة نساء العالمین، بضعة الرسول و قرینة ولیّ الله، بانویی که در مباهله به حکم قرآن مجید، اختصاصِ شرکت داشت، و از اهل بیت هم، یگانه بانویی بود که به مقام عصمت و طهارت چون پدر و همسر و فرزندانش آراسته بود، و در آن اجتماع که حتی امّ سلمه هم اجازه حضور نیافت و از پیامبر اکرم جواب «إنّکِ علی الخیر» شنید، فقط یگانه بانویی که حضور داشت آن حضرت بود.
او در غیر مقام نبوت، در اخلاق و علم و کمالات نسبت به پدر نسخه‌ای مطابق اصل بود و مثل سائر ائمه سیره و رفتار و گفتارش، دین و شرع و دلیل احکام الهی است.
او امامت به معنای علم و هدایت را حائز بود، و به عنوان یک بانوی اول اسلام در عفاف و عصمت و کرامت و ستر، وجودش الگو و اسوه است. اشتغال به کارهای بیرون از منزل و همکاری با مردان نامحرم دون شأن هر زن ذی شأن و ملتزم به ستر و عفاف است تا چه رسد به بانویی که شأنش «إنّ اللهَ تَعَالی یَغْضِبُ لِغَضَبِ فَاطِمة وَ یَرْضی لِرِضَاهَا» باشد. اصلاً حضور در جاهایی که مختص به مردان است برای بانویی مانند او تنازل از مقام اجل و امنع و اقدس اوست.
معجزه بزرگ حضرت
یکی از معجزات حضرت زهرا ؟عها؟، خطبه بالبدیهة آن حضرت بود. آن بزرگوار در آن جوّ اختناق و کودتای بزرگی که شده بود، با آن مصیبت جانکاه و عظمای ارتحال حضرت رسول ؟ص؟ و سلم و بعد مصایب دیگر، این خطبه را که در اوج فصاحت و بلاغت است انشاء کرد که امیرالمؤمنین علیه الصلوة و السلام هر چند امام البلغاء و امیر الفصحاء است و می‌فرمود: «إِنَّا لَأُمَرَاءُ الْکَلَامِ وَ فِینَا تَنَشَّبَتْ عُرُوقُهُ وَ عَلَیْنَا تَهَدَّلَتْ غُصُونُه»(۷) ولی جوّ اجازه نمی‌داد که چنان سخنرانی جامع و گویا و کوبنده و ماندگاری ایراد نماید.
عظمت حضرت صدیقه طاهره (س) باعث شد که در آن اجتماع تاریخی و محاکمه بزرگ نتوانستند مانع خطبه‌خواندن ایشان شوند، و چنان بود که شخص حضرت رسول اکرم حضور یافته‌اند و بسیاری از مردم حاضر وقتی آن حقایق بیان می‌شد گریه می‌کردند.
به هر حال، این خطبه متضمن مطالب بسیار بالا است و از معجزات اهل بیت علیهم الصلوة و السلام است و لذا در مثل کتاب بلاغات النساء که در قرن دوم هجری نوشته شده است این خطبه را نقل می‌کند.
البته فضایل آن حضرت بسیار زیاد است؛ همین حدیث مشهور نبوی که «إِنَّ اللهَ تَعَالَی یَغْضَبُ لِغَضَبِ فَاطِمَةَ وَ یَرْضَی لِرِضَاهَا»(۸) در عین اختصار، معنای والا و مهمی دارد. حقائق و مطالب مهم ولایی تا حضرت مهدی (عج) از این روایت استفاده می‌شود، یا این حدیث که پیغمبر اکرم هنگامی که می‌خواهند حضرت فاطمه را دلداری و تسکین خاطر بدهند می‌فرمایند:
«أبشری یا فَاطِمة إنّ المَهْدِیّ منک»(۹) ای فاطمه! بشارت بر تو باد که مهدی از توست؛ این بسیار مهم است که پیامبر اکرم شخص اول عالم امکان، برای آرامش روان و آماده‌ساختن دختر عزیز و یگانه خود برای تحمل مصایب و مسائلی که پیش می‌آید این‌گونه دلداری می‌دهند که مهدی از توست، یعنی همه از تو و برای توست و سیر جهان به سوی تو، و پیروزی حق بر باطل و نور بر ظلمت برای تو است. به هر حال سخن در عظمت حضرت زهرا(س) بسیار زیاد است.
فاطمیه یک تاریخ است
فاطمیه یک تاریخ است، فاطمیه یعنی فریاد بر سر ظالمان، فاطمیه یعنی جهاد برای پیروزی حق بر باطل، و بالاخره فاطمیه یعنی روز حکومت جهانی و الهی حضرت مهدی عج.
آری! فاطمیه عاشوراست، فاطمیه شب قدر است، فاطمیه غدیر و نیمه شعبان است و فاطمیه یعنی روز پیروزی نور بر ظلمت.
در پرتو بیان فضائل آن حضرت، همه ابعاد دین و ولایت ائمه طاهرین، و دعوت اسلام و قرآن و مکتب اهل بیت ؟عهم؟ و در کل، رسالت رسول اکرم ؟ص؟ را باید تبلیغ نمود.
باید با بدعت‌ها، با بیگانه‌گرایی‌ها، با نابسامانی‌ها، با گناه، با شیوع مناهی و ملاهی، با فساد، با جهل و ضلالت مبارزه نمود.
مکتب اهل بیت، مکتب معرفت، مکتب علم و بیداری، مکتب آگاهی و عدالت و برابری و رشد عقلی و اندیشه‌های نورانی است که همه باید آن را در این فرصت‌ها بازگو کنیم و همه باید قدردان مجالس نورانی فاطمی باشیم و از برکات آن کمال استفاده را نموده و مهمترین وظیفه خود را دعا با تضرّع و انابه به درگاه خداوند متعال برای تعجیل در فرج موفور السرور فرزند عزیز فاطمه، حضرت مهدی ؟عج؟ قرار دهیم؛ اللّهم عجل فرجه الشریف و اجعلنا من أعوانه و أنصاره و المستشهدین بین یدیه.
پی‌نوشت‌ها:
۱. عیون اخبار الرضا؛ ج۱، ب۲۶، ح۲۲.
۲. نهج البلاغة، نامه۲۸.
۳. الجواهر السنیة؛ شیخ حر عاملی، ص۷۱۰.
۴. بحار الانوار؛ ج۱۵، ب۱، ح۴۸.
۵. بحار الانوار؛ ج۶۸، ب۶۱، ح۱.
۶. عوالم العلوم، ص۹۳۳.
۷. نهج البلاغة، خ۲۳۳.
۸. صحیفه امام رضا علیه السلام، ص۴۵،ح۲۲.
۹. البرهان متقی هندی، ص۹۴.
نظر شما